عکسهای جاغوری فرهنگ و هنر مطالب علمی مطالب عمومی معارف مناطق جاغوری

باقر “رویش”: معلومات در مورد ولسوالی جاغوری

جاغوری:
جاغوری قسمتی از جنوب هزاره جات بوده شامل ناوه قلندری، حیدر،ناوه لومان،شهرزیده،باریک، سه پایه،اولیتو،ششپروشغله است،مناطق نامبرده در جمع باغوچری میباشد،دسته دوم ایزدری،سبزچوب، تبرغونگ،اوسه،سید احمد،الودال،کمرک،خربید،المیتو،شاتو،چهل دختران را در بردارد.علاقه های دسته آته ،سنگماشه،چال،ممدگ،چهل باغتوی اوقی،خرکش،بابه،هیچه،پاتو،دامرده سنگ شانده،قادی، وچهل باغتوی پشی را میسازد دسته چهارم ناوه گریست.
حدود اربعه جاغوری:

222
جاغوری از طرف شمال غرب به دره های مالستان وشمال شرق ناور وجنوب به سمت مقرگیلان، دایچوپان واقع می باشد.
ناوه ها:
ناوه گری دره هموار وپر از میوه است که از طرف شمال بسوی جنوب هموار گریده ومنظره دلگشای داشته ولی کم آب می باشد، ناوه لومان سه قول بزرگ را دربرگرفته وجوی های آبریزان آن به دریای جاغوری سرازیر میگردد ،سبزچوب،قول های پراز میوه وسرسبزبوده که در بغل کوهپایه خم می گردد از جمله مناطق ایزدری(دره تبرغونک)همانند دره های سالنگ منظرهٔ دلچسپ دارد وازسمت سیداحمد والودال آب دریای مالستان گذرکرده دریای جاغوری را می سازد وهمین دریا در دشت ارغنداب قندهار میرود و آب شیرین داشته به طول(413)کیلومتر است.سنگماشه بزرگترین وزیباترین تگاویست که در بین دوکوه بزگ پهن گشته دریای جاغوری از میان آن عبور میکند وازاین دره فقط دو جوی کلان که یکی آن بنام پسر ظاهرشاه پشتون یار کشیده شده است درمتن این ساحه قلعهٔ بزرگ ازرئیس عبدالله خان باقی مانده که به زیبای خود کم نظیر است.
کوهسار:
کوهپایه های در جنوب منطقه جاغوری موقعیت دارد که بلندترین کوههای آن کوه توپ سر وکوه قومرغواست و در کوه توپ سر بنا به گفته ی بزرکان علایم تاریخی مثل آب خور اسپ ومیخ طبیله نیز در بغل کوه موقعیت داشته وسایرکوههای معروف در جاغوری عبارت اند از،کوه رئیس،کوه ناله،کوه زرکشان، اسپی کوه،کوه احد وکوه چراگاه .
نوع حکومت داری در جاغوری:
قبل از اینکه به نوع حکومت داری به جاغوری بپردازم لازم است که مطابق به تعریف فرهنگ علوم سیاسی بشگل گذرا خود حکومت را به تعریف بگیرم تشکیلات سیاسی و اداری کشور،چگونگی وروش ادارهٔ یک کشور یا واحد سیاسی،تشکیلات دولت که علاوه بر نمایندگیهای اجرائی،معمولاًاز سه بخش مجریه،مقننه وقضائیه تشکیل میشود،مجموعهٔ بنیاد های سیاسی،قوانین و آداب ورسومی که حاکمیت از طریق آنها اعمال می شود عبارت از حکومت است چون نظام سیاسی افغانستان نظام مبتنی برنظام سیاسی دموکراسی است پس منشاء حاکمیت خود ملت است وقدرت حاکمه را ملت به زمامداران تفویض می کند ولی برعکس اول در افغانستان وبعد هم در جاغوری حاکمیت به ملت پاسخگو نیست حاکمیت قبل ازاینکه خادم توده های مردم باشند، از قانون حراست وپاسداری نمایند، تمثیل کنندهٔ عدالت باشند و زمینه نهادینه شدن قانون را در جامعه فراهم بسازند خادم زر،زور وتزویراند، عدالت ستیز،قانون گریز وترویج کنندهٔ فساد در جامعه است به همین لحاظ مردم جاغوری خاطرهٔ خوش از زمامدارانش که به فساد اتکا نموده است ندارند چون در هیچ بخش پاسخگو وتأثیر گذار نیست که امید است حکومت جدید حاکمان پاسخگو و بادرایت را در جاغوری معرفی نمایند و گفتگوی را که در رابطه به تشکیلات اداری در جاغوری با محترم ظفرشریف ولسوال جاغوری داشتم چنین معلومات ارائه نمود ولسوالی جاغوری به تعداد 100 نفر مأمورین ملکی،اجیر به شمول محکمه وسارنوالی (دادستان) دارد و در حدود150 نفر افسر،ضابط وسرباز نظامی دارد که این ارقام به نسبت مشکلات که جاغوری دارد برای تأمین امنیت کافی نیست امیدوارم که دولت درین زمینه نیزهم در اینده ها توجه جدی نمایند.

نمای از ساختمان ولسوالی جاغوری

نمای از ساختمان ولسوالی جاغوری

حوزه های انتخاباتی در جاغوری:
جریان رسمی انتخابات برای احراز مقام یا منصب و مسولیتی در جامعه ازطریق آرای عمومی عبارت از انتخابات است واین انتخابات به شکل عمومی در سراسر کشور برگزار می شود وشیوه است که در آن کشور به چند حوزهٔ انتخابیه تقسیم و درهر حوزه افراد،اشخاص واجد شرایط انتخاب کردن را معین میکنند. ولی در افغانستان در طول تاریخ سیاسی اش معیار وملاک برای تعین قدرت حاکمه سیاسی لیاقت،شایستگی علمیت و تخصص نبوده بلکه معیار وملاک برای رسیدن به قدرت قوم بوده یعنی قومیت قدرت را بوجود می آورده است وطوری که معلوم است فقط یک قوم بر اساس حذف سایر اقوام از طریق سرکوپ و ایجاد وحشت بدون انتخابات سرتاسری در افغانستان به قدرت میرسید ولی در فصل جدید معیار ملاک برای رسیدن به قدرت دیگر قوم نیست بلکه در نظام سیاسی دموکراسی ملت حکومت را از طریق آرای شان برای یک مدت معین به یک جمع ویا دستگاهی میسپارد یعنی حکومت مردم توسط مردم بالای مردم آنهم از طریق انتخابات عمومی وبراساس استعمال آرای خود مردم بدون ترس ووحشت. و جاغوری باداشتن بیشترین واجد شرایط در انتخابات یکی از مهم ترین حوزه های انتخاباتی برای کاندیداتوران به حساب می آید که تعداد آرا در این ولسوالی به شکل تخمینی (120000)هزار است وصحبت را که با جناب صمدی مسؤل ساحوی کمیسیون مستقیل انتخابات داشتم ایشان گفت در این دور در حدود (36) مرکز رای گیری در جاغوری وجود داشت که این (36) مرکز به (140) محل تقسیم شده بود که از تعداد این ار قام (85) محل آن مردانه و(55) محل آن زنانه بود وتعداد کارمند کمیسیون مستقل انتخابات را در جاغوری (600) نفرگفت که عده ای محدود در حدود10- 15 نفر آن از طبقه ذکور ومتباقی آن را از طبقه نسوان تشکیل میداد.
فرهنگ:
نخست یک نگاه گذرا روی واژه ای فرهنگ دارم برای اینکه بتوانم فرهنگ مردم جاغوری را که جزء فرهنگ مردم هزاره است به معرفی بگیرم ودر ضمن نباید انکار کرد که فرهنگ مردم هزاره باهم شباهت های فراوان و نزدیکی دارد یعنی می شود برای وضاحت موضوع و تحلیل ارزش های فرهنگی مردم جاغوری از میتود جزء به کل استفاده کرد یعنی از جاغوری که یکی از گوشه های هزاره جات است به عنوان مشت نمونه خروار یاد کرد یعنی معرفی ارزش های فرهنگی مردم جاغوری به عنوان قطره آبی است از بحر بیکران فرهنگ مردم هزاره واژه فرهنگ را دانشمندان و بزرگان علم و معرفت معانی مختلف و متفاوتی برایش قایل شده اند. در فرهنگ سخن واژه ای فرهنگ را به این معانی آورده است . فرهنگ(Farang) پدیده کلی پیچیده ای از آداب رسوم، اندیشه ،هنر،وشیوه زندگی که در طی تجربه ای تاریخی اقوام شکل میگیرد و قابل انتقال به نسل های بعدی است ارائه نموده است. کتابی که واژه های یک زبان را همراه با معانی آنها به همان زبان و یا واژه های یک زبان را به زبانی دیگر، معمولا به ترتیب الفبایی نقل می کند و معمولا آگاهی های در باره تلفظ ، هویت دستوری ،ریشه ای کلمه و جز آنها به خواننده می دهد فرهنگ است. در عوام ( عامه، عامیانه) : آداب و رسوم ،باورها، زبان ،هنر ،ادبیات یاسنن و رفتار های اجتماعی طبقه عامه یا عموم مردم را فرهنگ می گوید وحال بطور خلاصه با درگ مطلب فوق فرهنگ را تقسیم بندی مینمایم.
هرگاه فرهنگ را بر مبنای تعدد گروه ها وافراد بشر تقسیم بندی کنیم به دو گروه ذیل بسته بندی می شود.
فرهنگ عام: فرهنگ عام فرهنگی است که جوامع مختلفی در آن اشتراگ داشته باشد مانند فرهنگ اسلامی ،فرهنگ دینی ،فرهنگ الهی ، فرهنگ انسانی و غیر…
فرهنگ خاص: این نوع فرهنگ به جغرافیای خاص تعلق می گیرد مثل فرهنگ افغانی ویاهم فرهنگ هزاره گی و….
هرگاه اگر مبنای توزیع عناصر تشکیل دهنده ای آن باشد به دو بخش دیگر تقسیم می شود:
فرهنگ مادی : این نوع فرهنگ با سه ویژه گی زیر قابل شناسایی است.
الف: محسوس باشد، ب: قابل اندازه گیری باشد ،ج: قابل ارزیابی باشد؛ مانند ساختمان ،ووسایل وسامان آلات هواپیما ویا هم آشیای ضروری مورد مصرف روزانه وهمه آشیایی که صورت کمی داشته باشد.
فرهنگ معنوی : فرهنگ معنوی به آن دسته از فرهنگ اطلاق می گردد که قابل حس و اندازه گیری نباشد مثل زبان ،هنر ، ادبیات ،فلسفه ،سیاست ،عقاید ،اندیشه ها ، عنعنات ،رسوم ،مهاجرتها ، اختراع و الگو های خانواده گی و نظام سیاسی. پس اگر بطور دقیق وبه دور از هرگونه تعصبات ارزیابی نماییم فرهنگ مردم هزاره دارای خصوصیت ها وویژه گیهای که در فوق ذکر کردید می باشد ولی متاسفانه نظام وسیستم سیاسی عبدالرحمانیستی در طول تاریخ کوشیده اند که فرهنگ و ارزش های فرهنگی مردم هزاره را به نحوه تخریب ویاهم نابود سازند که خوشبختانه هزاره ها با از دست دادن 62 فصد نفوس اش بازهم در حفظ فرهنگ وارزش های فرهنگی اش کوشید تا مردم بی هویت وبی شخصیت در جهان تلقی نگردد.
وموضوع را که من روی آن تحقیق نموده ام جاغوری است که ممکن این تحقیقات کامل و جامع نباشد ولی امید است که دوستان دیگر زیاد تر روی این موضوع کار نمایند.
اوضاع فرهنگي جاغوری:
در جاغوری با تلاش دانشمندان،پدران و مادران نهایت گرانقدر ومهربان وبخصوص بانوی فرهیختهٔ جاغوری خانم سیما”سمر”ریس کمیسیون مستقل حقوق بشرافغانستان در سالهای انقلاب،جنگ های بین القومی و دوران سیاه طالبان با درنظر داشت کارشکنی های زیاد،فقر، مشکلات وتنگ دستی بازهم مکاتب اسکول فعال بودند. بخاطریکه مردم فرهیخته جاغوری به این درگ و درایت رسیده بودند.
که معارف ستون فقرات، گل سر سبد ،سرمایه مادی و معنوی،مخزن علم، معرفت وانسانیت برای ایجاد تغیروتحول در حوزه های مختلف برای یک جامعه به حساب می اید ومیدانستند که در معارف قشر متحول ومتحرک جامعه یعنی نیروی جوان که از بیشترین نیرو وانرژی برخوردارهست، اماده جذب تعلیم وتربیه، تعالی روحی، رشد وانکشاف ذهنی وپرورش استعداد،احساس،عاطفه وانسانیت است جذب می شوند به همین لحاظ برای اینکه افراد سالم برای ساختن جامعه سالم که در آن جامعه اصل اساس وبنیاد، انسانیت، عزت،شرافت،شایستگی، لیاقت وعلمیت باشد تحویل بدهند بیشترین سرمایه گذاری مادی ومعنوی را روی نسل جوان شان نمودند و در مقابل هر زجر ورنجی را که از این ناحیه متوجه شان می شدند بخاطر رشد فرزندان شان متحمل می شد وهم اکنون در فصل جدید که افغانستان دارای نظام واحد مرکزی و فراقومی است به نسبت حمایت قانون و دولت از معارف و مساعد ساختن زمینه برای رفتن پسران ودختران به مکتب بخاطر کسب تعلیم وتربیه مردم بیشتر تشویق می شوند تاهمکار معارف شان باشند به همین لحاظ معارف در جاغوری نسبتاً رشد خوبی داشته و براساس معلومات محمد یوسف “نایبی” مدیر معارف جاغوری، در حدود105باب مكتب در ولسوالی جاغوری با کمک مردم و دولت به شکلی رسمی فعالیت دارد که (62) باب شان “لیسه” ، (20 ) باب شان “متوسطه” و(23) باب شان مکتب “ابتدایه”است و مجموعه دانش آموزان که درین مکاتب مصروف کسب دانش است (54428) هزار نفراست که ( 28756) هزار نفرشان را طبقه ذکور و (25672) نفرشان را طبقه اناث تشکیل میدهند واز مجموعه این ارقام یاد شده 2250 دانش آموزش در همین سال (1393) فراغت خود را از صنف دوازده اخذنموده ووارد امتحان کانکور با اضافه 430 دانش آموزش متفرقه شده اند و مجموعه معلمين مكاتب که مصروف تدریس برای این دانش آموزان در مکاتب میباشند تعداد شان به (1210) نفر میرسند بااضافه(98) نفرمأمور و(145)نفرملازم وهمچنان تعداد كورس سوادآموزي در جاغوری که از طریق دولت تمویل می شود.
براساس معلوماتی که جناب نسیم “توکلی” مدیر این کورس برایم داد 14 دانه است که 7 معلم دو عضوه نظارت ویک مدیر دارد و تعداد دانش آموزان کورس سوادآموزی به 318 نفر میرسند که همه از طبقه نسوان است. ودو کورس سواد آموزی دیگر از طرق موسسه ناروی تحت مدیریت خانم مظفری در جاغوی فعالیت دارند که برای 50 دانش آموز تدریس می کنند. مشکلات فراروی معارف در جاغوری به گفتهٔ اقای نایبی نداشتن فضاي مناسب آموزشي،کمبود بست معلم ،نبود لابراتوار وکتاب خانه ها جهت ارتقای کیفیت معارف است اقای نایبی افزود كه تعداد 30باب مكتب در حال حاضر فاقد ساختمان است وشاگردان این مکاتب فعلا در زير خيمه ها درس مي خوانند که گرماوسرما ی هوا بالای آنها تأثیر نموده وبه شدت ازآن رنج مي برند امید است که دولت برای حل مشکل درین قسمت توجه جدی نمایند.
اوضاع اقتصادي جاغوری:
وضعيت اقتصادي جاغوری باساير مناطق هزارستان شباهت فراوان دارد زيرا سرزمين آن كوهستاني وسرد سير است وداراي زمين هاي طولاني مي باشند از اين رو شغل اصلي مردم كشاورزي ومالداري است كه در سالهاي اخير به دليل خشك سالي هاي پياپي زراعت ومالداري آسيب زياد ديده است تعداد اندك مردم به كارهاي تجارتي، دکان داری وصنايع مانند خياطي، آهنگري وغيره مشغول هستند. بيشتر جوانان براي يافتن كار به خارج از منطقه وخارج ازكشور مهاجرت مي كنند ودر كشورهاي همسايه، حاشيه خليج فارس، اروپا، استراليا وغيره وارد بازار كار مي شوند واز اين طريق خانوادها امرارمعیشت می کنند.
بنا بر اين؛ تكيه گاه اصلي مردم از لحاظ اقتصادي در آمد خارجي است شايد اين مشكل مربوط به تمام مردم افغانستان باشد.
البته جاغوری ظرفيت واحداث بند برق را در بالای دریایی که از مرکز جاغوری عبور می کند نیز دارد كه مي تواند برق اکثر مناطق جاغوری را تامين كند تا در سايه آن كارگاه ها وكارخانه هاي كوچك راه اندازي گرديده وبراي جوانان ايجاد اشتغال شود كه اين كار نيازمند دلسوزي ومديريت دولت است دولتی که كار آمد ومتعهد باشد اما دولت افغانستان هنوز به اين مرحله نرسيده و نتوانسته از ظرفيت هاي طبيعي استعدادهاي خدادادي ونيروهاي انساني وسيع خود بهره برداري نمايند.
راه مواصلاتي جاغوری به مركز ولايت (غزني) از طريق قره باغ و راه ديگرآن از طريق ناهور است .راه ناهور بيش از نصف سال توسط برف ويخبندان مسدود مي گردد. راه جاغوري وقره باغ اكثر اوقات به خاطر ناامني ها بسته مي شود از اين ناحيه مردم جاغوري با مشكلات فراوان رو برومي باشند.
بازارهای معروف جاغوری عبارتند از بازار مركز ولسوالي در سنگماشه، بازار غجور، بازار هوتقل انگوری، بازار بابه و بازار پشی در اين بازار ها علاوه برخريد وفروش، دوكانهاي نجاري، خياطي، آهنگري، جوشكاري ،زرگري، تعميرگاه موتر، تانك تيل، وغيره نيز وجود دارد.Capture

حاصلات زراعتي جاغوری:
در ولسوالي جاغوری انواع واقسام حبوبات و ميوه جات رشد مي كند زراعت درجاغوری هنوز به شكل قرون وسطي انجام مي گيرد با گاو وآهن زمين را شخم مي زنند وتخم مي پاشند وبه اميد باران رها مي كنند. از تراكتور بسيار كم استفاده ميشوند اكثر دانه هاي گياهي وحبوبات به همان شكل اوليه وبدون اينكه اصلاح شده باشد كاشته مي شود.
حبوبات ودانه هاي معروف جاغوری عبارت اند از گندم ،جو ،جواري ،عدس ،لوبيا ،باقلي ،ماش، تخم آفتاب گردان وكلول كه هركدام در نواحي خاص بيشتر كشت مي شوند.
ميوه هاي معروف جاغوری عبارت اند از زردآلو، شفتالو، توت ابراهیم خوانی، توت جنگلی بادام، سنجيد، چارمغز،شکرپاره،سیب وغيره ميباشند.

 

تصاویر بیشتر از مناطق جاغوری روی صفحه فیسبوک جاغوری نیوز   https://www.facebook.com/Jaghorinews
باقر رویش

درباره نویسنده

مدیریت جاغوری نیوز

ار تباط با مدیریت وبسایت خبری جاغوری نیوز: / 0093797675981
Info@Jaghorinews.com

۲ Comments

  • سلام به همه برادران عزیز !
    من قربانعلی جعفری هستم و از شهر کابل این پیام را مینویسم .
    قلندری زادگاه پدرمهربانم و نیاکان گرانقدرم .
    دوستت دارم قلندری جان

  • salam man amanullah nabizada az qaryaie sangeshanda ki felan da kishwar sweden zendagi mekonam ba tashakori az shoma ki mara az ahwal wa khabar hai jaghori ba khabar maesazeed wa az shoma darkhast ham daram ki maloumat ki ba es paragandi mardum aziz jaghori meshowad nashr na kuneed wa dar barai farhang mardum jaghori zeyadd malumad ra nashr kuneed . tashakur az shuma amnaullah nabizada

Leave a Comment