دین و مذهب مطالب عمومی

شیعیان در هنگام سجده چرا از مهر استفاده میکنند؟

چرا ما شیعیان سر به مهر میگذاریم حکمت این کار چیست؟

پاسخ:

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکزقبل از پاسخ ذکر این نکته لازم است که از نظر فقه شیعه، سجده کردن بر مهر لزومى ندارد، بلکه طبق سنت پیامبر بر خاک یا سنگ یا چوب و هر چیزى که از زمین است، غیر از معدنیات و خوردنى ها و نوشیدنى ها و پوشیدنى ها، بر هر چیز دیگر می‌‌‌‌‌‌‌‌توان سجده کرد. بنابراین، اگر کسى در بیابان نماز می‌‌‌‌‌‌‌‌خواند،می تواند هنگام سجده پیشانى را بر خاک بگذارد، و نمازش صحیح است.
به هر حال دلیل اصلی شیعیان در سجده بر زمین و خاک و … پیروی از سنت پیامبر عظیم الشان اسلام می باشد که در ادامه به برخی از روایات در این زمینه اشاره خواهد شد.
اما اینکه فعلاً مرسوم شده است که از بین همه این موارد بیشتر بر مهر سجده می‌‌‌‌‌‌‌کنند،چند دلیل دارد:
اولاً : به جهت این است که چون سجده بر خاک در مساجد و در خانه ها با مشکلاتى همراه است، خاک را به صورت مهر در آورده که راحت تر باشد و مشکلى از نظر نظافت نداشته باشد.
دوم: در روایات، سجده بر تربت حضرت سید الشهدا (ع) تمجید و تشویق شده است لذا این تربت را به صورت مهر و قابل حمل در آوردند .
امام صادق(ع) فرمود: «السجود على طین قبر الحسین (ع) ینوّر إلى الارضین السبعه و من کانت معه سبحه من طین قبر الحسین (ع) کتب مسبّحاً و ان لم یسبح بها؛ (1) سجده بر خاک قبر امام حسین، زمین را تا هفت طبقه نورانى می‌کند. هر کس تسبیحى از گِل قبر حسین همراه داشته باشد، همواره تسبیح گو محسوب می‌‌شود، گر چه مشغول به ذکر نباشد».
معاویه بن عمار می‌گوید : همیشه همراه امام صادق مقدارى از خاک کربلا بود. هنگامى که می‌خواست نماز بخواند، بر آن ها سجده می‌کرد و می‌فرمود: سجده بر تربت امام حسین از هفت آسمان بالا می‌رود. (2)
از روایات مربوط به سیره و روش پیامبر چنین به دست می آید که پیامبر و اصحاب بر زمین (اعم از خاک و سنگ ) سجده می کردند و لذا پیامبر اسلام (ص) در روایتی که مورد قبول اهل سنت و شیعه است فرمودند :خداوند به وسیله چند چیز به من فضیلت و برتری داد یکی اینکه زمین را هم محل سجده و هم طهارت(تیمم) برای من قرار داد. (3)
اهل سنت و شیعه در موارد زیادی از احکام سجده با هم اتفاق نظر دارند، زیرا هر دو گروه، سجده بر خاک، سنگ، چوب و دیگر روییدنی‏های غیر خوردنی و غیر پوشیدنی را جایز می‏دانند، اما شیعه معتقد است سجده بر غیر این موارد صحیح نیست. واجب است که سجده بر خاک یا یکی از موارد فوق باشد، علت این مطلب روایاتی است که وارد شده است.
امام صادق (ع) فرمود: « سجده نکن مگر بر زمین یا بر آنچه از زمین می روید مگر پنبه و کتان». (4)
زراره از امام باقر (ع) سؤال کرد که آیا می توان بر قیر سجده کرد؟ حضرت فرمود: نه. بر لباس و پشم و میوه های خوردنی و معدنی ها و بر اجزای حیوان و بر پر پرندگان نیز سجده کردن جائز نیست. (5)
علی بن جعفر از برادرش حضرت موسی بن جعفر سؤال کرد: آیا انسان می تواند از فرش حریر و سجاده حریر، همین طور از فرش دیباج و سجاده دیباج استفاده کند؟ روی آن ها بخوابد، تکیه دهد، بایستد، نماز بخواند؟ امام فرمود : خوابیدن، نشستن و سایر استفاده ها از آن ها اشکالی ندارد، اما نمی­تواند روی آن ها سجده کند. (6)
ولی اهل سنت سجده بر پنبه و کتان و مو و پشم را اجازه می دهند، ولی نظر آنان بر خلاف احتیاط و مخالف روایاتی است که از طریق اهل بیت و از پیامبر وارد شده است. در کتاب الفقه علی المذاهب الاربعه آمده است:
سجده بر هر چیز جایز است حتی دستار دور سر، به شرطی که پاک باشد، اما پیروان ابوحنیفه سجده بر دستار را در صورت ناچاری مکروه دانسته‏اند، ولی امامیه می‏گوید سجده جایز نیست. مگر روی زمین یا آن چه زمین آن را رویاینده. نیز باید از آن چه خوردنی و پوشیدنی و معدنی است نباشد. (7)
بنا بر این اهل سنت ، فرش و قالی و موکت را زمین می دانند، ولی نمی توان پذیرفت قالی و موکت زمین است. در ضمن این کار خلاف احتیاط است.
سجده بر خاک (زمین) و استفاده از مهر از زمان پیامبر وجود داشته است. رافع بن ابی رافع از پیامبر (ص) نقل می کند که حضرت فرمود: «نمازتان کامل و صحیح نمی شود. مگر این که در سجده ، پیشانی را بر زمین بنهید». (8)
از زمان رسول خدا (ص) برخى اصحاب بر سنگ سجده مى کردند. جابر بن عبداللَّه انصارى (9) و «مسروق بن اجدع» (10) این کار را مى کردند؛ چه در وطن بودند و چه به هنگام مسافرت.
جابر بن عبدالله انصارى مى‏گويد: با پيامبر (ص) نماز ظهر مى‏گزاردم كه يك قبضه از ريگ‏ها را در كف گرفتم تا سرد بشوند و بتوانم بر آن ها سجده كنم. (11)
يكى از صحابه از اين كه پيشانيش به خاك برسد اجتناب مى‏كرد . پيامبر بدو فرمود: پيشانيت را بر خاك بگذار. (12)
يكى از اصحاب بر پيچ عمامه‏اش سجده مى‏كرد كه پيامبر با دست خود عمامه را از پيشانيش بر داشت. (13)
روايات ديگر اهل سنت دلالت دارند كه پيامبر بر حصير و خمره (گل كوزه) سجده مى‏فرمود. (14)
این سخن روشن، بی‏پایگی گفتار کسانی را که همراه داشتن قطعه‏ای از خاک و تربت را شرک و بدعت می‏پندارند، اثبات می‏کند. معلوم می‏گردد که پیشتازان تاریخ اسلام بدین کار مبادرت می‏ورزیدند. (15)
از نظر تاریخی نیز وقتی رسول خدا به مدینة منوره تشریف آوردند و دستور ساختن مسجدالنبی را دادند، در آن زمان مسجد فرش نداشت . پیامبر روی زمین و خاک های مسجد سجده می­کردند. در زمان ابوبکر و عثمان و عمر و حضرت علی نیز روی زمین مسجد سجده می نمودند. بنا بر این تمام نمازهای پیامبر روی زمین بود . سجده های پیامبر و مسلمانان صدر اسلام، روی خاک بود. پس قطعاً سجده بر خاک صحیح است. شیعیان که روی خاک سجده می کنند، به واسطه پیروی و متابعت از رسول خداست؛ پس قطعاً نمازهای شان صحیح است.
از طرف دیگر چون شرط است که محل سجده باید از هر نجاستی پاک باشد و سجده بر زمین نجس جایز نیست، شیعیان قطعه ای از خاک پاک (مهر) را به همراه خود دارند،‌ تا هر وقت خواستند نماز بخوانند،‌بر آن خاک پاک سجده کنند. زیرا نمی دانند خاک و زمینی که بر آن می خواهند سجده کنند، پاک است یا نه، بدین جهت یک قطعه خاک پاک را که یقین به طهارتش دارند، انتخاب می کنند و بر آن سجده می کنند.اما در مورد حکمت این حکم الهی می توان به این نکته اشاره نمود که انسان با گذاشتن عزیزترین و شریف ترین عضو بدن خود بر روی خاک و زمین همیشه این حقیقت را تداعی کند که روزی از همین خاک با اذن و قدرت الهی خلق شدیم و روزی هم به همین خاک بر می گردیم و باید برای محاسبه و روز قیامت محیا شویم لذا دچار غرور و خود کامگی نشده و در برابر اوامر الهی تسلیم باشیم.
برای مطالعه بیشتر می توانید به کتاب های ذیل مراجعه نمایید
– راهنمای حقیقت (پاسخ به شبهات پیرامون عقاید شیعه) از آیت الله جعفر سبحانی، نشر مشعر.
– پاسخهای ما به پرسشهای اهل سنت(پاسخ به چند پرسش فقهی و اعتقادی) از علی عطائی اصفهانی، نشر مشعر.

وبسایت پاسخگو

درباره نویسنده

مدیریت جاغوری نیوز

ار تباط با مدیریت وبسایت خبری جاغوری نیوز: / 0093797675981
Info@Jaghorinews.com

۱ نظر

  • لطفا وقتی در مورد مهب خود مطلب درج میکنید پای اهل سنت را وسط نکشید .پیرامون مذهب خودتان (شیعه) مطلب بنویسید. اعتقادات اهل سنت برای خودش است و اعتقادات شیعه برای خودش . وسط کشیدن اعتقادات مهب مقابل باعث افراط گرایی میشود

Leave a Comment